Czasy antyczne

Sprawdź też:            średniowiecze

Jakie były początki światowego winiarstwa? Trudno precyzyjnie odpowiedzieć, choć większość badaczy jest zgodna, że jest to historia niemal tak stara jak historia naszej cywilizacji. Nie wiadomo kiedy człowiek udomowił dziką winorośl, ale przyjmuje się, że stało się to na Bliskim Wschodzie około V lub VI tysiąclecia p.n.e. (ponad 7000 lat temu), choć znajomość picia wina powstałego ze sfermentowanego soku dzikich owoców musiała być jeszcze starsza.

Obecnie uważa się, że najstarsze znaleziska świadczące o uprawie winorośli oraz produkcji wina pochodzą z obszarów dzisiejszej Gruzji, Armenii oraz Iranu.

amfora z Chramis Didi Gora (Grzuzja), Muzeum Narodowe w Tbilisi. ok. VI tys.pne

Amfora z Chramis Didi Gora (Grzuzja), Muzeum Narodowe w Tbilisi. ok. VI tys.pne

W epoce chalkolitu (okres przejściowy pomiędzy epoką kamienia i brązu, zróżnicowany terytorialnie, np. w Egipcie trwał w latach 5500-3100 p.n.e.) pojawiają się pierwsze ślady świadomej produkcji wina. Na stanowisku Hajji Firuz Tepe w Iranie archeolodzy znaleźli zespół budynków z cegły mułowej, w których znajdowały się wbudowane dzbany do przechowywania wina (obecność kwasu winowego i soli wapiennej potwierdzono badaniami fizyko-chemicznymi). Zabytki te datowane zostały w przybliżeniu na lata 5400 p.n.e.

Kolejne znalezisko o podobnym charakterze odkryto podczas prac w roku 2011 w kompleksie grot w pobliżu miejscowości Areni (ok. 120 km od Erywania w Armenii). Odkryto tam pozostałości niewielkiej winnicy z kompletnym wyposażeniem do produkcji wina. Archeolodzy odsłonili m.in. gliniane dzbany do fermentacji, kadź do wyciskania soku oraz inne naczynia, w tym misy i filiżankę służącą zapewne do picia. Stanowisko datowane jest na podstawie badań radiowęglowych na 4000 lat p.n.e.

Armenia, odsłonięte fragmenty najstarszej zachowanej winnicy

Armenia, odsłonięte fragmenty najstarszej zachowanej winnicy

Z obszaru Kaukazu i wybrzeża Morza Czarnego znajomość uprawy winorośli przekazana została dalej na południe, na obszar Mezopotamii. W widłach Tygrysu i Eufratu Sumerowie wytwarzali wino już od II połowy 4 tys. p n e..

Kolejnym miejscem na mapie jest Egipt, gdzie ślady wina odkryte zostały w grobowcach Faraonów około 3150 lat p.n.e.

Dary grobowe króla egipskiego Skorpiona I

Dary grobowe króla egipskiego Skorpiona I

Do Grecji wino dostało się prawdopodobnie za pośrednictwem plemion Trackich bądź z Azji Mniejszej około 2 tys. p.n.e. skąd niewiele później musiało przedostać się na obszar Półwyspu Iberyjskiego oraz Włoch. Do Południowej Francji wino zawędrowało około roku 500 p.n.e. Świadczą o tym odkryte w Lattes (ok 10 km od Montpellier) gliniane Amfory na wino sprowadzone z Etrurii pomiędzy rokiem 525-475 p.n.e.

W tym samym regionie odkryto również wapienną tłocznię do wyciskania winogron, co potwierdza nie tylko umiejętność picia ale i produkcji wina.

Zawsze jednak mechanizm był ten sam. Wino jako napój docierało na nowe tereny wraz z ludnością, która je tam przywoziła i w krótkim czasie rozpoczynał się proces adaptacji oraz własnej produkcji wina.

Kalendarium:

  • 5000 lat p.n.e. na Bliskim Wschodzie pojawiają się pierwsze ślady uprawy i produkcji wina (obszar Iranu, Gruzji i Armenii).

  • ok. 3500 lat p.n.e. wino uprawiane jest na obszarze Mezopotamii (w dorzeczu rzek: Tygrys i Eufrat).

  • 3150 lat p.n.e. – w Egipcie znaleziono dary grobowe w postaci amfor na wino w grobowcu króla Skorpiona I.

  • Około 1750 lat p.n.e. w Kodeksie Hammurabiego pojawia się prawo regulujące handel winem (Babilonia, obszar dzisiejszego Iraku).

  • Około 1600 lat p.n.e. wino pojawia się na obszarze wysp i kontynentu Hellady (Starożytna Grecja).

  • 1500 – 1000 lat p.n.e. znajomość wina dociera na półwysep Apeniński (południowe Włochy).

  • 500 lat p.n.e. wino pojawia się wśród plemion południowo-celtyckich (dzisiejsza Francja).

Przez cały okres trwania Imperium Rzymskiego (do końca IV wieku n.e.) produkcja wina jak i popularność tego napoju przeżywa prawdziwy rozkwit. Na wszystkich podbitych przez siebie terenach Rzymianie zakładali winnice i propagowali kulturę picia wina. Tak znane regiony jak francuska Burgundia czy hiszpańska Rioja umiejętność produkcji wina zawdzięczają właśnie Rzymianom.

Niestety upadek cesarstwa był też hamulcem w rozwoju winiarstwa.

Posted in O historii.